Uçaklardaki En Özel Monokok Gövde Yapıları

0
5165

Modern uçak yapıları halen esas olarak levha halindeki metallerden imal edilmektedir. Yüzey kaplaması olarak ta metal malzeme gereklidir ve aynı zamanda kaplamadan yük taşıyan yapı olarak ta yararlanılır. İnce levhalar veya perdeler kendi düzlemleri içinde etkiyen kesme veya çekme yüklerine karşı koymada çok etkilidirler, fakat bunların basınç yüklerine veya düzlemlerine dik etkiyen yüklere dayanmaları için genelde başka elemanlarla takviye edilmeleri gerekir. Hiçbir takviye elemanı ile takviye edilmeden, farklı yüklere dayanacak şekilde dizayn edilen kabuk veya kaplama konstrüksiyona, Fransızca’da “yalnız kabuk” anlamına gelen Monokok Gövde veya tam monokok yapı denir.

Monokok yapı şekil 9’da gösterilmiştir. Bu tip yapıda tüm yükleri kaplama taşımaktadır. İçinde herhangi bir yapısal eleman olmayan koni veya metal tüplere benzemektedir. Bazı durumlarda şekli korumak için şekil verici halka kullanmak gereklidir. Fakat bunlar yapıya gelen birincil yükleri taşımaz. Çoğunlukla bu tip gövde ön şekil verilmiş iki yarım parçanın perçinle birleştirilmesi ile elde edilir.

Monokok uçak yapısı
Monokok uçak yapısı

Uçak yapıları değişik kombinasyonlar şeklinde olabilir. Silindirik, konik şeklin verilmesini sağlayan şekil verici çerçevelerden oluşan kontrplak kabuk şeklindedir.

Daha önce açıklandığı üzere gövde birçok yapısal elemanın kombinasyonları ile dizayn edilmiş olabilir. Kafes tip gövde rijit çerçevelerde oluşmuştur ve bu çerçeveler kumaş, kontrplak, fiberglas veya metal ile kaplanabilir. Şekil 10’da kumaş ile kaplamalı kafes tip yapılı bir uçak gösterilmiştir.

Uçaklarda kullanılan kaplama malzemesi ve kalınlığına örnek
Uçaklarda kullanılan kaplama malzemesi ve kalınlığına örnek

Hafif uçakların gövde kaplaması amacıyla kullanılan malzemelerin kalınlıkları ve çeşitleri şekil 11’de gösterilmiştir. Gövdenin pozisyonuna göre malzeme kalınlığının değiştiği göz önünde bulundurulmalıdır. Gövdenin verilen bölümündeki gerekli malzeme kalınlığı uçağın dizayn ve yük analizlerinde mühendisler tarafından belirlenir. Gösterilen şekil sayesinde uçağın hangi yerinde nasıl malzeme kullanıldığı ve malzemenin kalınlığı hakkında fikir edinilebilir.

Malzeme sütununda gösterilen 2024 numarası uçak yapılarında yaygın olarak kullanılan özel alüminyum alaşımlı malzemeyi belirtmektedir. Başlangıç numarasını takip eden numaralar ve harfler ise malzemenin durumunu belirtmektedir. T harfi malzemeye uygulanan ısıl işlemin kodu ile birlikte kullanılır.

Uçak gövdeleri birçok benzerlik ile dizayn edilir. Gövdenin ön kısmı genellikle kokpit ve yolcu kabinini içerir. Bu bölümün şekli ise yolcu kapasitesi ve uçağın performans özelliklerine bağlıdır. Arka kısmı ise kuyruk konisi olarak isimlendirilir. Bu kısım genellikle kesit olarak dairesel veya dikdörtgen şeklindedir ve kuyruğa doğru sivrilerek incelir.

Kumaş kaplamalı kafes tip yapılı uçak
Kumaş kaplamalı kafes tip yapılı uçak

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here